Provincie zet pachtgrond in bij pilot klimaatadaptatie

Blue Transition is een Europees Interreg-project dat is opgezet om duurzame oplossingen te vinden voor het beheer van grondwater en bodem. Het Anloërdiepje is een van de pilotgebieden. De provincie Drenthe en de boeren uit die streek willen uitvinden welke maatregelen zij op de korte en lange termijn moeten nemen om in te spelen op het veranderende klimaat. Rinke legt uit: “De boeren rond het Anloërdiepje zijn zeer coöperatief. Zij staan open voor experimenten met verschillende oplossingen. Die testen we gelijk in het gebied. Door pachtgronden beschikbaar te stellen, delen we het risico met de boer. Zo hebben we een proef gedaan met droogtebestendige gewassen. De uitkomst was onzeker. En dat bleek: het voorjaar was toevallig erg nat, waar het gewas niet tegen kon.”

Doorgronden van Anloërdiepje

Bij het pilotproject Anloërdiepje is de bodemopbouw uitgebreid onderzocht. Boeren weten door ervaring heel goed, bijna per hectare, wat werkt en wat niet. Rinke: “Door de opgedane kennis weten we nu ook waarom het zo werkt, en hoe we ermee om kunnen gaan als er meer droogte is door klimaatverandering. De boeren hebben bovendien een cursus gevolgd, waardoor ze hun grond nog beter doorgronden. Daardoor kunnen ze inhoudelijk meedenken over oplossingen. Bijvoorbeeld op het gebied van gewasbestrijdingsmiddelen: het voorkomen dat deze in het oppervlaktewater en grondwater terechtkomen.”

Oplossing in natuur én landbouw

Bijzonder aan dit pilotproject was de integrale benadering: niet alleen de focus op een natuurgebied, maar ook de boeren eromheen erbij betrekken. “Het was de eerste keer dat wij Prolander de opdracht gaven om naast de natuur ook het probleem van de boeren in de regio onder de loep te nemen”, vertelt Rinke enthousiast. “Want als de landbouw een deel van het probleem is, is deze uitermate geschikt om mee te denken in de oplossing. Eerder hebben boeren al meegedaan door minder of andere gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken. Dit gaf nog geen zichtbare resultaten. Dan kun je zeggen: we gaan regelgeving aanpassen en boeren moeten dan rigoureus hun bedrijfsvoering veranderen. Maar dan ben je ze voorgoed kwijt in de samenwerking. Dus we zeggen: we houden de boeren in ons kamp en gaan ze nóg meer betrekken bij de oplossing. We hebben elkaar tenslotte nodig.”

Dé oplossing bestaat niet

De voorlopige conclusie is dat dé oplossing voor klimaatadaptatie er niet is. Doordat de klei- en zandlagen in de bodem zo verschillend van samenstelling zijn, is maatwerk nodig. In grote lijnen lijkt het ondieper maken van sloten met brede, begroeide greppels erlangs wel een goede maatregel om te voorkomen dat veel gewasbeschermingsmiddelen uitspoelen. Rinke: “Daar zijn dus stroken land voor nodig. En daar kunnen we pachtgrond inzetten om het verlies aan landbouwgrond voor de boeren te compenseren.”

Langetermijnoplossing

Rinke blikt vooruit: “Ik zou graag nadenken over oplossingen op de lange termijn. Hoe boeren de kleinkinderen van de huidige agrariërs hier over vijftig jaar? Het lijkt me wijs om dit toekomstbeeld uit te zoeken. Zodat we de uitkomsten kunnen gebruiken voor maatregelen die we nu kunnen nemen. Ik pleit ervoor dat we pachtgronden in de toekomst langer vasthouden. Zodat we deze kunnen inzetten om experimenten te doen en we de grond kunnen gebruiken voor maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie.”

Op de korte termijn

Wat gebeurt er op korte termijn na dit pilotproject? “De eerstvolgende stap is een nieuw inrichtingsplan voor dit gebied. Daarin zal staan hoe de landbouwgrond in de toekomst gebruikt gaat worden. Niet alle gronden zullen meer geschikt zijn voor akkerbouw. Verder zullen er richtlijnen in staan over de aanleg van greppels en stroken grond met begroeiing.” Rinke besluit: “Ik hoop dat boeren op vrijwillige basis mee willen doen. Het zal helpen als wij als provincie pachtgrond beschikbaar stellen ter compensatie.”

Meer informatie over Anloërdiepje lees je op de projectpagina van het deelgebied.